مالیات
دامنهٔ این بخش: توضیح آموزشی بر پایهٔ اسناد نام‌برده تا ۲۶ شهریور ۱۴۰۵. میان متن مقرره، تفسیر حقوقی و اجرای عملی تفاوت وجود دارد؛ این پاسخ‌ها مجوز فعالیت یا نظر حقوقی دربارهٔ پروندهٔ شخصی نیستند.
آیا سود بیت‌کوین در ایران مشمول مالیات است؟
بله، رمزدارایی در دامنهٔ قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی آمده است؛ اما «هر فروش بیت‌کوین یک مالیات ثابت بر سود دارد» درست نیست: طرف معامله و آغاز اجرای قانون نتیجه را تغییر می‌دهند. مادهٔ ۱۲ این قانون، مادهٔ ۴۶ جدیدی به قانون مالیات‌های مستقیم اضافه می‌کند. بند ۵ مادهٔ ۴۶ رمزدارایی، رمزپول و رمزارز را نام می‌برد و رمزریال را مستثنا می‌کند؛ این ماده دربارهٔ اشخاص غیرتجاری است. بازنشر قانون؛ مادهٔ ۱۲ و مادهٔ ۴۶ الحاقی
چهار نکتهٔ متن را با هم بخوانید:
موضوع آنچه در متن آمده است برداشت نادرست اصل شمول رمزدارایی در بند ۵ مادهٔ ۴۶ آمده است. «چون بیت‌کوین پول رسمی نیست، هیچ حکم مالیاتی ندارد.» طرف معامله تبصرهٔ ۵ برای فروش توسط شخص غیرتجاری به اشخاص تعریف‌شده در اجزای ۳ و ۴ بند «ث» مادهٔ ۱۶ مکرر، معافیتِ همین فصل را پیش‌بینی می‌کند. «هر خرید و فروش در هر صرافی، از همهٔ مالیات‌ها معاف است.» فروش به سایر اشخاص همان تبصره، کل درآمد یا وجوه دریافتیِ انتقال را به مالیات موضوع فصل ششم باب سوم ارجاع می‌دهد؛ نه فقط اختلاف قیمت خرید و فروش. «در همهٔ مسیرها فقط سود خالص مشمول است.» شرط آغاز اخذ مالیات تبصرهٔ ۳، اخذ مالیاتِ این فصل را به استقرار بستر اجرایی مربوط مشروط می‌کند. «تاریخ تصویب، خودبه‌خود روز شروع وصول برای همهٔ معاملات است.» متن بند ۵ و تبصره‌های ۳ و ۵ مادهٔ ۴۶
منبع ما بازنشر متن قانون همراه با تصویر سند است. برای تکلیف شخصی، متن رسمی معتبر، اصلاحات، وضعیت بستر اجرایی و هویت قانونی طرف معامله را تطبیق دهید. از این توضیح نه نرخ ثابتی به دست می‌آید، نه معافیت عمومی و نه نبودن تکالیف مالیاتی دیگر.
از چه زمانی اجرا می‌شود و الان باید چه کنم؟
در منابعی که تا ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ بررسی کردیم، اعلام رسمی کافی برای تعیین روز آغاز وصول این مالیات در همهٔ وضعیت‌های معاملات رمزارزی پیدا نشد. فعلاً کار عملی این است که مدارک معاملات خود را نگه دارید. این محدودیتِ بررسی ماست؛ به معنی تعلیق قانون یا نداشتن هیچ تکلیف مالیاتی نیست.
تصویب قانون، لازم‌الاجرا شدن ماده و آغاز اخذ مالیات سه تاریخ جدا هستند. تبصرهٔ ۳ مادهٔ ۴۶ الحاقی، اخذ مالیات این فصل را به استقرار بستر اجرایی مادهٔ ۱۶ مکرر قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانهٔ مؤدیان وابسته می‌کند. بازنشر قانون
خود مادهٔ ۱۶ مکرر برای استقرار این بستر، مهلت حداکثر بیست ماه از لازم‌الاجرا شدن همان ماده تعیین می‌کند. تبصرهٔ ۱۱ آن استقرار را به تخصیص کارپوشهٔ غیرتجاری و زیرساخت صدور صورتحساب پیوند می‌دهد و اعلام عمومی از طریق روزنامهٔ رسمی و درگاه‌های الکترونیکی را پیش‌بینی می‌کند. مادهٔ ۲۸ قانون هم دربارهٔ شروع برخی تکالیف صورتحساب حکم جدا دارد. پس «بیست ماه» را بدون مشخص کردن ماده و مبدأ آن نمی‌توان به یک تاریخ عمومی برای همهٔ مالیات‌ها تبدیل کرد. مادهٔ ۸ قانون و مادهٔ ۱۶ مکرر الحاقی؛ مادهٔ ۲۸
مدارک خرید، فروش، کارمزد و انتقال میان حساب‌های خودتان را نگه دارید و اطلاعیه‌های رسمی و موعدهای مربوط به نوع فعالیت و وضعیت مالیاتی خود را پیگیری کنید. تاریخ راه‌اندازی یک سامانه، موعد اظهار و موعد پرداخت را یکی فرض نکنید. فهرست مدارک پیشنهادی
چه سوابقی نگه دارم؟
هر سندی را نگه دارید که بعداً نشان دهد هر جابه‌جایی چه بوده است، نه فقط اینکه عددی وارد یا خارج شده است: خرید، فروش، انتقال میان کیف پول‌های خودتان، دستمزد، هدیه یا بازپرداخت. جدول زیر یک الگوی پیشنهادی برای نظم دادن به مدارک است و جای الزامات رسمی صورتحساب یا دفاتر را نمی‌گیرد.
چه چیزی ثبت شود؟ چرا مفید است؟ تاریخ، ساعت و منطقهٔ زمانی؛ نام خدمت و شناسهٔ سفارش برای تطبیق گزارش‌های چند سامانه نوع رویداد: خرید، فروش، انتقال میان کیف پول‌های خود، دستمزد، هدیه یا بازپرداخت تا هر جابه‌جایی خودکار فروش یا سود فرض نشود دارایی، شبکه و مقدار دقیق؛ مبلغ ریالی یا تومانی با واحد روشن برای جلوگیری از اشتباه دارایی و خطای ده‌برابری واحد کارمزد معامله، برداشت و شبکه، هرکدام با واحد و مدرک خود برای تفکیک هزینه‌ها و جلوگیری از دوباره‌شماری شناسهٔ تراکنش و خروجی مرتبط؛ رسید خدمت و مدرک بانکی برای پیوند رخداد روی زنجیره با رابطهٔ بیرون از زنجیره مبنای ارزش‌گذاری و منبع نرخ در همان زمان، در صورت نیاز برای بازسازی محاسبه، به‌جای استفادهٔ نادرست از نرخ امروز مثال: انتقال از یک کیف پول شخصی به کیف پول شخصی دیگرتان ممکن است مالک را عوض نکرده باشد، اما روی زنجیره فقط یک تراکنش دیده می‌شود و قصد و نوع قرارداد پیدا نیست. برچسب روشن و مدارک مرتبط این فرق را نشان می‌دهند. دادهٔ تراکنش و حدود آن (انگلیسی)
سوابق را فقط در یک حساب آنلاین نگه ندارید و محرمانه نگهشان دارید. عبارت بازیابی و کلید خصوصی جزو پروندهٔ حسابداری نیستند؛ برای اثبات یک دریافت، آن‌ها را به حسابدار، پشتیبانی یا ابزار گزارش‌گیری ندهید.
درآمد استخراج یا کسب‌وکار رمزارزی چگونه مالیات می‌دهد؟
درآمد استخراج و کسب‌وکار رمزارزی یک حکم واحد ندارد: دریافت بیت‌کوین بابت کار، فروش داراییِ قبلاً خریده‌شده و فروش محصول استخراج رویدادهای جدایی‌اند و هرکدام باید جدا تحلیل شود. این پاسخ تکلیف هر حالت را تعیین نمی‌کند. برای تحلیل مالیاتی، نوع شخص، فعالیت، دریافت و انتقال بعدی را جدا کنید؛ اینکه همه با یک دارایی انجام شده، آن‌ها را یکی نمی‌کند.
نمونهٔ فرضی: کسب‌وکاری بابت خدمتی بیت‌کوین می‌گیرد و مدتی بعد آن را منتقل می‌کند. پرونده باید قرارداد خدمت، زمان و مقدار دریافت، روش ارزش‌گذاری و انتقال بعدی را جدا نشان دهد. اینکه در هر مرحله کدام حکم، معافیت یا روش محاسبه اعمال می‌شود، به تطبیق حقوقی نیاز دارد.
این مجموعه برای تعیین تکلیف مالیاتی همهٔ ترکیب‌های کسب‌وکار و استخراج کافی نیست. در فعالیت حرفه‌ای، به‌ویژه وقتی دارایی میان حساب شخصی و شرکتی جابه‌جا می‌شود، روش ثبت و مدارک را پیش از انباشته شدن معاملات با مشاور مالیاتی روشن کنید.